Tsarukyan lao vào Danis ở họp báo RAF: một trận vật tự do được bán bằng cơn giận

Một chiếc áo thun. Một câu chế giễu. Rồi một cú lao người qua bàn họp báo.

Arman Tsarukyan rời sân khấu, đi thẳng về phía Dillon Danis. Khoảng cách thu lại còn vài bước trước khi an ninh chen vào giữa hai người. Không có cú đấm nào hạ cánh. Nhưng cách Tsarukyan nghiêng vai tới trước, mắt không rời khỏi mặt đối thủ, đủ để nói rằng tối thứ Sáu tại Fontainebleau Las Vegas sẽ khác một buổi biểu diễn vật tự do bình thường.

Danis mặc áo in dòng chữ nhắm vào Khamzat Chimaev, đồng đội của Tsarukyan. Bản tường thuật đầu tiên gọi Chimaev là "cựu vô địch hạng trung UFC". Chi tiết đó sai. Chimaev chưa từng giữ đai vô địch UFC; cậu ấy là ứng viên hàng đầu ở hạng trung. Nhưng ở một phòng họp báo được dàn dựng để tạo clip lan truyền, chuyện đúng sai về danh hiệu chẳng mấy ai quan tâm. Thứ người ta cần là một ai đó nổi giận đủ lâu để camera bắt được.

Và ai đó đã nổi giận.

Tôi ngồi lại sau buổi họp báo, mở lại đoạn ghi hình ba lần. Câu hỏi tôi mang về nhà tối hôm đó: khán giả đang xem một màn quảng cáo, hay đang xem một vận động viên đánh đổi sự nghiệp vì một trận đấu không đáng?

Một thẻ đấu mượn tên tuổi

Real American Freestyle — RAF — là một tổ chức đấu vật tự do non trẻ. Họ không có lực lượng vận động viên chuyên biệt. Cách họ tồn tại là mượn tên tuổi UFC.

Thẻ đấu tối thứ Sáu có hai trụ. Trận đồng chính giữa Khamzat Chimaev và Robbie Lawler, một cựu vô địch hạng bán trung UFC, đủ tên tuổi để tạo tính chính danh cho sự kiện. Và trận "tranh đai" giữa Tsarukyan với Danis, thứ được bán bằng tranh cãi chứ không bằng thành tích.

Tsarukyan 30 tuổi, thành tích 24-3 trong MMA, đang là ứng viên số một cho suất tranh đai hạng nhẹ UFC. Cậu ấy tập cùng Chimaev. Cậu ấy được cho là đang xếp hàng chờ trận tranh đai 155 pound.

Danis là đai đen jiu-jitsu Brazil, nổi tiếng nhờ quan hệ với Conor McGregor hơn là nhờ kết quả thi đấu. Trong lần duy nhất chạm trán vật tự do gần đây — RAF 10, gặp Chimaev — Danis bị đè thua trong phút đầu tiên. Sau đó cậu ta cố khóa guillotine, một đòn không hợp lệ trong luật vật tự do. Chimaev đá trả, và cả hai đội lao vào nhau.

Đó là toàn bộ dữ liệu chúng ta có về Danis trong bộ môn này. Một lần thua. Một đòn phạm luật. Một vụ ẩu đả.

Giờ cậu ta được xếp vào một trận "tranh đai".

Cách RAF dựng thẻ đấu này rất dễ đọc. Họ không xây dựng ngôi sao của riêng mình. Họ thuê danh tiếng của người khác. Chimaev và Lawler đóng vai mỏ neo chuyên môn — một ứng viên UFC đương đại đối đầu một cựu vô địch được nhớ mặt bởi khán giả lâu năm. Tsarukyan và Danis đóng vai mỏ neo cảm xúc — một bên là người bảo vệ đồng đội, một bên là kẻ khiêu khích chuyên nghiệp. Hai dòng chảy đó cộng lại thành một đêm bán vé.

Vấn đề nằm ở chữ "đai". Một danh hiệu trong một tổ chức mới thành lập, cấp cho một trận đấu mà một bên chưa từng thắng trận vật nào, có rất ít giá trị thể thao. Nó là một cái móc treo. Nó khiến khán giả quên đi câu hỏi hiển nhiên: vì sao trận này lại được gọi là tranh đai?

Luật quyết định trận đấu

Hãy bắt đầu từ luật, vì luật là thứ duy nhất thực sự định hình kết quả ở đây.

Vật tự do thưởng cho ai giành thế đứng, ai kiểm soát được trọng tâm, ai tạo ra pha hạ ngã hoặc đẩy đối thủ ra ngoài biên. Nó trừng phạt sự thụ động. Trong vật tự do, kéo guard và nằm dưới là bất lợi, thậm chí bị tính điểm phạt vì không tấn công. Toàn bộ vũ khí chính của Danis — guard, khóa siết từ dưới — bị luật lấy đi gần như hoàn toàn.

Phản xạ lao vào khóa guillotine khi bị đè, thứ cậu ta thể hiện ở RAF 10, là bản năng BJJ thuần túy. Trong vật tự do, phản xạ đó vừa phạm luật vừa biến thành sai lầm chí mạng trong pha tranh chấp. Một người bị đè xuống mà vẫn tìm cổ đối thủ là người đang tặng điểm cho đối thủ.

Tsarukyan thì khác. Cậu ấy là một đô vật MMA có nền vật tự do, tập vật quanh năm. Tôi không đánh giá cậu ấy như một đô vật tự do thuần chủng — cậu ấy là võ sĩ MMA chơi trong sân chơi vật, và trần của cậu ấy ở bộ môn này vẫn còn là câu hỏi mở. Nhưng đặt cạnh một người chưa từng thắng trận vật nào, khoảng cách vẫn rất lớn.

Có một phép tam giác rõ ràng mà tôi dùng làm mốc. Danis bị Chimaev đè trong phút đầu. Chimaev là đồng đội của Tsarukyan. Cùng luật, cùng gần đây, cùng đối thủ liên quan. Phép tam giác đó đặt Danis thấp hơn cả cột mốc của chính đội Tsarukyan. Nếu Chimaev hạ Danis trong một phút, thì việc Tsarukyan — người tập cùng Chimaev mỗi ngày — không thắng nổi Danis sẽ là bất ngờ lớn hơn nhiều so với một chiến thắng áp đảo.

Có một biến số mà bài báo gốc bỏ qua hoàn toàn: cân nặng. Tsarukyan thi đấu hạng nhẹ 155 pound. Danis trong lịch sử thi đấu nặng hơn ở MMA và grappling. Nếu RAF không siết hạng cân chặt, Tsarukyan có thể đang nhường kích thước trong một trận mà cậu ấy được đánh giá cao hơn. Chưa tài liệu nào tôi đọc được trả lời câu này, và đó là kiểu khoảng trống thông tin mà tôi luôn đánh dấu đỏ.

Về mặt kỹ thuật, Tsarukyan là người được lợi rõ rệt. Chính điều đó khiến trận đấu này đáng ngờ.

Ai thực sự đang gặp rủi ro

Một trận đấu mà kết quả gần như đã biết trước thì bán cho ai?

RAF không bán trận đấu. Họ bán cảm giác. Và cảm giác được tạo ra bởi một người đóng vai kẻ xấu — một heel, theo ngôn ngữ đấu vật chuyên nghiệp.

Danis làm nghề đó rất giỏi. Cậu ta không cần thắng để có giá trị. Cậu ta cần bị ghét. Chiếc áo thun, câu khiêu khích, phản xạ gây hấn — đó là một hệ thống được thiết kế để tạo phản ứng, và phản ứng tạo ra lượt xem. Giá trị thị trường của Danis đến từ sự nổi tiếng mượn tạm: đứng cạnh McGregor, gây ồn ào, xuất hiện trong clip. Một mô hình tồn tại nhờ ở gần người khác, chứ không nhờ thành tích của chính mình. Điều đó bền vững với một sự kiện, và rất mong manh với cả một thương hiệu.

Mối lo lớn hơn nằm ở Tsarukyan.

Một võ sĩ đang xếp hàng chờ tranh đai UFC đem sức khỏe của mình — tài sản duy nhất, thứ không thể mua lại — đặt vào một sự kiện không thuộc UFC, đối đầu với một người có tiền sử phạm luật và gây ẩu đả. Cái lợi về mặt thi đấu gần bằng không. Cái hại thì có thật: chấn thương, kiện tụng, án phạt hành chính, và một suất tranh đai có thể bị hoãn vô thời hạn.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, những võ sĩ đứng trước ngưỡng cửa lớn thường thu mình lại. Họ tập trung, họ tránh tiếng ồn, họ giữ nguyên vẹn thứ đang chờ họ ở phía trước. Người bốc đồng thì lao ra ngoài. Tsarukyan vừa lao ra ngoài — theo nghĩa đen, ở phòng họp báo.

Có một chi tiết khiến tôi dừng lại lâu hơn cả. Vụ lao người ở phòng họp báo, xét theo nghĩa pháp lý, là một sự kiện trách nhiệm thật. Cố đánh một người tại một sự kiện truyền thông được cấp phép tạo ra rủi ro về tội hành hung và kỷ luật từ ủy ban thể thao, bất kể ý định ban đầu là gì. Ở môn thể thao mà tôi theo dõi, những chuyện như thế này hiếm khi dừng lại ở một clip.

Và nếu nhìn vào tiền sử: Danis phạm luật, Chimaev đá trả, hai đội lao vào nhau. Đó là một chuỗi leo thang đã xảy ra một lần rồi. Xác suất lặp lại không nhỏ, đặc biệt khi bên kia là người vừa công khai coi trận đấu này là chuyện cá nhân.

Có một khả năng khác mà tôi không loại trừ: vụ ẩu đả được dàn dựng một phần, hoặc ít nhất là được để cho xảy ra. Cách an ninh can thiệp ngay lập tức trông giống một kịch bản có kiểm soát hơn là một sự cố ngoài tầm tay. Dù thật hay dàn dựng, chức năng của nó như nhau: đẩy sự chú ý vào một thẻ đấu có tính chính danh thấp. Và sự mơ hồ ấy có lợi cho cả hai bên — chỉ trừ một người phải bước lên thảm đấu với tư cách người có nhiều thứ để mất nhất.

Điểm mù lớn nhất của toàn bộ câu chuyện nằm ở phía UFC. Nếu họ thực sự cho phép các võ sĩ của mình xuất hiện ở RAF, họ đang đặt cược rằng không có gì xấu xảy ra. Một vụ ẩu đả thì không sao. Một chấn thương thì khác. Một vụ kiện thì khác hẳn. Và một khi đã có chấn thương, lịch trình tranh đai có thể bị xếp lại trong im lặng, không ai phải chịu trách nhiệm công khai.

Về mặt thị trường, đây không phải một sự kiện lớn. Fontainebleau không phải sân vận động. Doanh thu bán vé và bản quyền phát sóng ở mức vừa phải. Bài toán lợi nhuận của RAF dựa vào việc mượn sao với chi phí thấp và tạo lan truyền bằng tranh cãi, chứ không dựa vào quy mô khán đài. Hiểu điều đó thì hiểu vì sao chiếc áo thun quan trọng hơn kỹ thuật vật.

Điều tôi chờ sau tiếng còi

Tôi vẫn hay viết trong những bài về khán đài: nhịp trống trên khán đài nào cũng chung một nhịp đập, tình yêu trò chơi. Nhưng tình yêu đó cần được nuôi bằng thứ gì đó thật. Một trận đấu được bán bằng cơn giận có thể lấp đầy khán phòng một đêm. Nó không nuôi được một bộ môn trong mười năm.

Tôi cũng biết ơn những người làm nghề như Danis theo một cách kỳ lạ. Họ cho tôi thấy ranh giới giữa thể thao và biểu diễn mỏng đến mức nào. Và họ nhắc tôi rằng người hâm mộ không cần tôi cho họ tiếng nói; họ cần tôi đứng về phía tiếng nói ấy. Tiếng nói ấy tối thứ Sáu sẽ vang lên khi một người bước ra thảm đấu và người kia bước vào với tư cách kẻ bị ghét. Tôi sẽ ngồi đó nghe xem khán phòng nghiêng về ai — và nghe xem sự im lặng xuất hiện ở đâu.

Tôi viết về những bản hợp đồng, nhưng thứ tôi săn tìm luôn là câu chuyện tình. Ở đây, câu chuyện tình là giữa một võ sĩ và sự nghiệp của chính mình. Tsarukyan đang đứng ở đoạn đường mà mọi lựa chọn nhỏ đều có giá. Cậu ấy chọn bước vào một căn phòng đầy máy quay và để cảm xúc dẫn đường. Đó là lựa chọn của con người, và nó cũng là lựa chọn của một nhà vô địch tiềm năng đang tự đặt mình vào thế khó.

Tối thứ Sáu, tôi sẽ xem trận này. Không vì tôi nghĩ nó cân bằng — nó không cân bằng. Mà vì tôi muốn thấy chuyện gì xảy ra sau tiếng còi.

Nếu Tsarukyan thắng nhanh và bước ra ngoài an toàn, câu chuyện là: một ứng viên tranh đai giữ được phong độ trong lúc chờ đợi, và RAF có thêm một đêm bán vé thành công. Nếu có một pha va chạm xấu, hoặc một vụ ẩu đả thứ hai, câu chuyện sẽ khác hoàn toàn — và nó sẽ không còn nói về vật tự do nữa.

Điều tôi muốn biết nhất không phải ai thắng. Mà là: sau đêm nay, bao nhiêu võ sĩ đang xếp hàng tranh đai sẽ nhìn vào tấm gương này và quyết định rằng đứng yên là lựa chọn tốt hơn?