Eto'o và cuộc chiến ngầm: Vì sao châu Phi đứng về phía Infantino?

Khi Samuel Eto'o lên tiếng, người ta thường nghe thấy tiếng của một huyền thoại. Nhưng lần này, tiếng nói ấy vang lên từ chiếc ghế Chủ tịch Liên đoàn bóng đá châu Phi (CAF), và nó không nói về những pha bóng, mà về một cuộc chiến quyền lực đang định hình lại tương lai của bóng đá thế giới. Phát biểu của Eto'o ủng hộ Chủ tịch FIFA Gianni Infantino không chỉ là một lời tán dương đơn thuần. Đó là một tuyên bố chính trị, một sự lựa chọn phe phái rõ ràng trong bối cảnh UEFA đang phát động một cuộc tấn công pháp lý chưa từng có nhằm vào FIFA và người đứng đầu của tổ chức này. Người ta thấy một lời ủng hộ. Tôi thấy một khoảng trống giữa hai điều luật — giữa luật tài chính và luật quản trị, giữa lợi ích phát triển và lợi ích kiểm soát. Bối cảnh của cuộc chiến này bắt nguồn từ một đề xuất mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE). Đây là một kế hoạch của FIFA nhằm thành lập một công ty con nắm giữ các quyền thương mại của World Cup và Club World Cup, với sự tham gia của các nhà đầu tư bên ngoài. Về bản chất, FIFA muốn tạo ra một kênh doanh thu mới, một quỹ đầu tư có thể bơm thêm tiền vào các liên đoàn thành viên, đặc biệt là những liên đoàn đang thiếu hụt trầm trọng như ở châu Phi. UEFA lập tức phản đối. Họ coi đây là một mối đe dọa trực tiếp đến lợi ích thương mại của chính mình và là một mô hình quản trị thiếu minh bạch. Áp lực từ UEFA buộc FIFA phải rút lại đề xuất. Nhưng UEFA không dừng lại ở đó. Họ đã tìm kiếm bằng chứng tại một tòa án ở Mỹ để chuẩn bị cho một đơn khiếu nại hình sự tại Thụy Sĩ chống lại Infantino và các quan chức FIFA. Đây là một sự leo thang chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ tranh chấp thông thường giữa các liên đoàn. Trong bối cảnh đó, tiếng nói của Eto'o mang một trọng lượng đặc biệt. Ông không chỉ bảo vệ Infantino mà còn đưa ra một lập luận mang tính phát triển: các liên đoàn châu Phi đang phụ thuộc nặng nề vào nguồn tài trợ từ FIFA. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các vấn đề quản trị bóng đá của tôi, tôi có thể thấy rõ sự chênh lệch khủng khiếp trong ngân sách. Eto'o dẫn ra ví dụ về một liên đoàn châu Phi chỉ có ngân sách 150.000 euro — một con số mà các câu lạc bộ hàng đầu châu Âu coi là khoản chi tiêu vặt. Chính sự thiếu hụt nguồn lực này đã tạo ra một cơ chế phụ thuộc mang tính cấu trúc: FIFA là nhà tài trợ chính, và do đó, các liên đoàn châu Phi gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc đứng về phía FIFA. Sự ủng hộ của Eto'o còn đi xa hơn khi ông tuyên bố UEFA "không nên được coi là liên đoàn duy nhất hoặc quan trọng nhất". Đây là một thách thức trực tiếp đến vị thế bá chủ của bóng đá châu Âu trong cơ cấu quyền lực toàn cầu. Và ông có lý do để nói điều đó. Số suất dự World Cup của châu Phi đã tăng từ 5 (năm 2026) lên 9 (năm 2026) — một thành quả mà Eto'o ghi công cho Infantino. Với 54 liên đoàn thành viên, khối châu Phi chiếm khoảng 27% tổng số phiếu bầu trong Đại hội FIFA — một khối lượng phiếu quá lớn để có thể bỏ qua. Nhưng có một nghịch lý mà Eto'o có thể không muốn đề cập đến. Việc tăng suất dự World Cup, dù là một thắng lợi chính trị, không tự động giải quyết được vấn đề gốc rễ mà chính ông đã chỉ ra: sự thiếu hụt nguồn lực. Một đội tuyển châu Phi có thể giành quyền dự World Cup với 9 suất, nhưng nếu không có hệ thống đào tạo trẻ, không có cơ sở vật chất, không có nguồn tài chính bền vững, thì việc góp mặt tại giải đấu lớn nhất hành tinh chỉ là một khoảnh khắc hào quang ngắn ngủi, không phải là nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Vấn đề còn nghiêm trọng hơn khi nhìn vào dòng chảy nhân tài. Eto'o thẳng thắn thừa nhận rằng sự thiếu hụt nguồn lực đang khiến tài năng châu Phi bị hút về châu Âu. Hai cái tên mà ông nhắc đến — Kylian Mbappé và Aurélien Tchouaméni — là những minh chứng rõ ràng nhất. Cả hai đều mang dòng máu châu Phi nhưng khoác áo đội tuyển Pháp. Đây không phải là một vấn đề thể thao đơn thuần, mà là một vấn đề kinh tế mang tính cấu trúc. Khi một liên đoàn châu Phi không đủ khả năng tài chính để giữ chân cầu thủ song tịch, họ sẽ mất đi những tài năng tốt nhất của mình vào tay các hệ thống giàu có hơn. Mùa hè nước Nga dạy tôi: VAR không cướp đi sự hồn nhiên, nó cướp đi quyền được sai. Tương tự, cuộc chiến giữa FIFA và UEFA không chỉ là cuộc chiến về tiền bạc hay quyền lực. Nó cướp đi quyền được tự quyết của các liên đoàn nhỏ hơn. Khi UEFA tìm cách hạn chế quyền lực của FIFA thông qua các vụ kiện tại Mỹ và Thụy Sĩ, họ có thể vô tình tạo ra một hệ quả ngược: đẩy các liên đoàn châu Phi và châu Á vào vòng tay của Infantino, người duy nhất có khả năng và sẵn sàng bơm tiền vào họ. Công bằng không nằm ở luật đúng; nó nằm ở người đọc luật sẵn sàng nhìn sâu. Và khi nhìn sâu vào cuộc chiến này, tôi thấy một sự thật phũ phàng: cả hai bên đều đang bảo vệ lợi ích của chính mình. UEFA bảo vệ mô hình quản trị và lợi ích thương mại của bóng đá châu Âu. FIFA bảo vệ quyền lực trung ương và mô hình tái phân phối tài chính của mình. Còn Eto'o và CAF? Họ đang bảo vệ nguồn sống của mình — nguồn tài trợ từ FIFA. Sự thật là, trong bóng đá hiện đại, tiền là trọng tài tối cao. Và trọng tài này không bao giờ thổi còi vì sự công bằng, mà chỉ thổi còi vì lợi ích của kẻ mạnh hơn. Khi khán đài trống, tôi nghe rõ tiếng thở của trận đấu. Và trong cuộc chiến quyền lực này, tiếng thở ấy là tiếng thở của những liên đoàn nhỏ đang cố gắng sống sót giữa cuộc đối đầu của những gã khổng lồ. Nhìn về phía trước, Đại hội FIFA vào ngày 18 tháng 3 năm 2027 sẽ là điểm đến của cuộc chiến này. Infantino đã tuyên bố tái tranh cử, và với sự hậu thuẫn của khối châu Phi và châu Á, khả năng ông chiến thắng là rất cao. Nhưng câu hỏi lớn hơn không phải là ai sẽ thắng cử, mà là liệu mô hình quản trị bóng đá toàn cầu có thể tiếp tục vận hành khi mà sự chênh lệch giữa các khu vực ngày càng lớn. Chuyển nhượng là nơi con số khoác áo cảm xúc và luật đứng ngoài làm trọng tài. Còn ở đây, trong cuộc chiến quyền lực này, luật đang bị kéo vào cuộc chơi. UEFA sử dụng tòa án Mỹ như một vũ khí. FIFA sử dụng nguồn tài chính như một lá chắn. Và châu Phi? Họ đang đứng giữa hai làn đạn, nhưng họ đã chọn một bên — bên có tiền. Liệu sự lựa chọn này có mang lại lợi ích lâu dài cho bóng đá châu Phi? Hay nó chỉ là một sự đánh đổi ngắn hạn để đổi lấy những khoản tài trợ trước mắt? Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào việc liệu FIFA có thực sự biến những lời hứa thành hành động cụ thể, hay chỉ đơn giản là sử dụng châu Phi như một quân cờ trong ván cờ quyền lực với UEFA. Một điều chắc chắn: cuộc chiến này sẽ không kết thúc vào tháng 3 năm 2027. Ngay cả khi Infantino tái đắc cử, ngay cả khi UEFA rút lại các vụ kiện, thì vấn đề cốt lõi vẫn còn đó — sự bất bình đẳng tài chính giữa các khu vực bóng đá trên thế giới. Và cho đến khi vấn đề đó được giải quyết, chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến những cuộc chiến quyền lực như thế này, nơi mà bóng đá trở thành công cụ cho những tham vọng chính trị và kinh tế. Eto'o có thể đang đúng khi nói rằng châu Phi cần Infantino. Nhưng câu hỏi mà ông — và tất cả chúng ta — cần phải đặt ra là: liệu Infantino có thực sự cần châu Phi, hay chỉ cần phiếu bầu của châu Phi?