Ashmita Chaliha và câu hỏi về tiêu chuẩn kép của BWF: Khi sân cầu lông mờ sương

Surabaya, Indonesia – Sân vận động nơi diễn ra Indonesia Masters Super 100 chìm trong lớp sương mù dày đặc. Không phải khói từ pháo sáng của cổ động viên, mà là thứ sương mù khiến người ta phải nheo mắt, hít thở dè chừng. Ashmita Chaliha, tay vợt nữ số một của giải đấu, bước vào sân với chiếc khăn ướt quanh cổ. Cô không nói về chiến thuật, không nói về đối thủ. Cô nói về bầu không khí. "Hãy tưởng tượng nếu giải đấu này được tổ chức ở Ấn Độ," Chaliha nói với các phóng viên sau chiến thắng vòng hai trước Pornpicha Choeikeewong của Thái Lan với tỷ số 21-17, 23-21. "Mọi người sẽ lên án ngay lập tức. Nhưng ở đây, không ai nói gì cả." Câu nói ấy không chỉ là lời than phiền của một vận động viên mệt mỏi. Đó là một đòn giáng vào hệ thống phân cấp giải đấu của Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF), nơi mà tiêu chuẩn tổ chức dường như được đo bằng cấp độ giải đấu, chứ không phải bằng sự an toàn của người chơi. Chaliha, 26 tuổi, đang có một mùa giải được giới chuyên môn đánh giá là bước ngoặt. Là hạt giống số một tại giải Super 100 này, cô đã giành hai chiến thắng liên tiếp để vào tứ kết. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở tỷ số, mà nằm ở cách cô giành chiến thắng. Trận đấu với Choeikeewong kết thúc với tỷ số sát nút 23-21 ở ván thứ hai, cho thấy cô không hề áp đảo. Trận đấu với Goh Jin Wei ở vòng trước đó còn kỳ lạ hơn: thua 10-21, thắng 21-10, rồi thắng 21-17. Sự chênh lệch điểm số quá lớn giữa các ván đấu không chỉ phản ánh sự điều chỉnh chiến thuật của Chaliha, mà còn cho thấy thể lực của Goh – một cựu vô địch trẻ thế giới từng chiến đấu với bệnh tim – đang suy giảm. Nhưng Chaliha không muốn nói về những con số. Cô muốn nói về sự bất công. Sự bất công ấy có một cái tên: tiêu chuẩn kép. Khi Ấn Độ tổ chức Giải vô địch thế giới tại New Delhi vào tháng 12 năm ngoái, mọi thứ đều được khen ngợi. Chủ tịch BWF đã công khai ca ngợi công tác tổ chức. Chaliha cũng dành lời khen cho SAI (Cơ quan Thể thao Ấn Độ) và BAI (Hiệp hội Cầu lông Ấn Độ). Nhưng chỉ vài tháng trước đó, Giải Ấn Độ Mở rộng – một giải Super 750 – đã bị chỉ trích dữ dội về chất lượng không khí, vệ sinh và điều kiện lạnh giá. Tay vợt Đan Mạch Anders Antonsen thậm chí đã rút lui và chấp nhận nộp phạt vì lo ngại ô nhiễm. Mia Blichfeldt, đồng hương của Antonsen, cũng công khai phàn nàn về vệ sinh tại giải đấu này. Vậy tại sao Indonesia Masters Super 100 – một giải đấu cấp thấp nhất của BWF World Tour – lại không bị soi xét? Câu trả lời nằm ở cơ chế vận hành của BWF. Các giải Super 100 thường có ngân sách nhỏ hơn, địa điểm thi đấu không được đầu tư hệ thống lọc không khí hiện đại, và quan trọng nhất là không có sự giám sát chặt chẽ từ giới truyền thông. Trong khi các giải Super 750 hay Super 1000 thu hút sự chú ý của báo chí quốc tế, thì Super 100 lại hoạt động trong bóng tối tương đối. Chaliha đã lật ngược vấn đề. Cô dùng chính sự thành công của Ấn Độ trong việc tổ chức giải vô địch thế giới để đối chiếu với điều kiện thi đấu tại Indonesia. "Nếu giải đấu này được tổ chức ở Ấn Độ, mọi người sẽ nói rằng chúng tôi không xứng đáng," cô nói. "Nhưng khi nó xảy ra ở đây, không ai quan tâm." Đây không phải là lần đầu tiên một vận động viên lên tiếng về điều kiện thi đấu. Nhưng đây là lần đầu tiên một vận động viên Ấn Độ dùng uy tín của một giải đấu thành công tại quê nhà để chất vấn BWF về sự nhất quán trong việc thực thi tiêu chuẩn. Và cô ấy có lý do để làm vậy. Hãy nhìn vào bảng xếp hạng. Chaliha, với vị trí hạt giống số một tại Super 100, được ước tính nằm trong khoảng 50-80 thế giới. Cô đang ở giai đoạn đỉnh cao của sự nghiệp – 26 tuổi, độ tuổi mà các tay vợt nữ thường đạt phong độ tốt nhất. Nhưng để tiến xa hơn, cô cần tích lũy điểm số. Một chức vô địch Super 100 sẽ mang lại khoảng 5.500 điểm, một con số có thể giúp cô cải thiện thứ hạng đáng kể. Và với thứ hạng tốt hơn, cô sẽ tránh được việc gặp các hạt giống hàng đầu ở vòng sớm của các giải Super 500 hay Super 750. Nhưng điểm số không phải là tất cả. Chaliha đang cạnh tranh với những tay vợt Ấn Độ khác như Malvika Bansod, Aakarshi Kashyap, Anupama Upadhyaya cho vị trí thứ hai trong đội tuyển quốc gia, sau PV Sindhu. Mỗi trận đấu, mỗi giải đấu đều là một phần của cuộc đua giành suất dự Olympic và vô địch thế giới. Và khi cô phải thi đấu trong điều kiện sương mù dày đặc, cô không chỉ lo lắng cho kết quả trước mắt, mà còn cho sức khỏe lâu dài của mình. Điều gì sẽ xảy ra nếu một vận động viên hàng đầu ngã bệnh vì chất lượng không khí kém? Đó là câu hỏi mà Chaliha đặt ra, dù không trực tiếp. Và đó là câu hỏi mà BWF không thể trả lời một cách thuyết phục. Hãy nhìn vào trường hợp của Anders Antonsen. Anh đã rút lui khỏi Giải Ấn Độ Mở rộng vì lo ngại ô nhiễm và chấp nhận nộp phạt. Điều đó cho thấy BWF không có điều khoản miễn trừ rõ ràng cho các trường hợp điều kiện thi đấu không an toàn. Gánh nặng chứng minh thuộc về người chơi. Và khi người chơi không thể chứng minh, họ phải chấp nhận thi đấu hoặc bị phạt. Điều này tạo ra một rào cản vô hình ngăn cản các vận động viên lên tiếng. Chaliha đã phá vỡ rào cản đó. Nhưng liệu sự lên tiếng của cô có tạo ra thay đổi? Có ba kịch bản có thể xảy ra. Kịch bản bi quan nhất: BWF coi đây là hành vi gây mất uy tín cho môn thể thao và xử lý Chaliha. Kịch bản trung lập: BWF đưa ra tuyên bố về việc giám sát điều kiện thi đấu, nhưng không có hành động cụ thể. Kịch bản lạc quan: BWF xem xét lại tiêu chuẩn chất lượng không khí cho tất cả các giải đấu, bất kể cấp độ, và đưa ra quy trình giám sát bắt buộc. Kịch bản nào có khả năng xảy ra nhất? Dựa trên lịch sử, kịch bản trung lập là khả thi nhất. BWF đã quen với việc xử lý các lời phàn nàn bằng những tuyên bố ngoại giao. Nhưng Chaliha không phải là một vận động viên bình thường. Cô vừa trải qua một giải vô địch thế giới được tổ chức hoàn hảo tại quê nhà, nơi cô được SAI và BAI hỗ trợ tối đa. Cô có uy tín, có sự ủng hộ của liên đoàn quốc gia, và cô có một câu chuyện rõ ràng về sự bất công. Điều thú vị là Chaliha không chỉ trích Indonesia. Cô chỉ trích BWF. Cô đặt câu hỏi về sự nhất quán trong việc thực thi tiêu chuẩn. Và cô làm điều đó một cách khéo léo, bằng cách so sánh với Ấn Độ – nơi mà các vận động viên nước ngoài từng lên tiếng chỉ trích. Bằng cách đảo ngược ống kính, cô buộc BWF phải đối mặt với câu hỏi: tại sao các giải đấu ở Ấn Độ bị soi xét kỹ lưỡng, còn các giải đấu ở Indonesia lại được bỏ qua? Câu trả lời, có lẽ, nằm ở sức mạnh thương mại. Ấn Độ là một thị trường cầu lông đang phát triển mạnh, với lượng người hâm mộ đông đảo và sự đầu tư của chính phủ. Indonesia cũng vậy, nhưng ở một mức độ khác. Các giải Super 100 thường không được truyền thông quốc tế chú ý, vì vậy áp lực từ dư luận là rất thấp. Và khi áp lực thấp, tiêu chuẩn có xu hướng bị nới lỏng. Chaliha đang thử nghiệm một chiến lược mới: dùng uy tín của một giải đấu thành công tại quê nhà để đòi hỏi sự công bằng ở những nơi khác. Đây là một chiến lược thông minh, bởi vì nó không chỉ bảo vệ bản thân cô, mà còn bảo vệ tất cả các vận động viên thi đấu ở các giải đấu cấp thấp. Nếu BWF không phản hồi, cô sẽ có thêm lý do để tiếp tục lên tiếng. Và nếu BWF phản hồi, cô sẽ trở thành người tiên phong trong việc cải cách tiêu chuẩn tổ chức giải đấu. Nhưng có một điều mà Chaliha có thể chưa nhận ra: sự lên tiếng của cô có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ của cô với BWF. Trong một môn thể thao mà các vận động viên phụ thuộc vào BWF để được xếp hạng, được mời tham dự các giải đấu lớn, và được hưởng các quyền lợi, việc trở thành một người chỉ trích công khai có thể là con dao hai lưỡi. Nhưng Chaliha dường như đã sẵn sàng chấp nhận rủi ro đó. Cô đã chứng minh điều đó qua cách cô thi đấu. Trong trận đấu với Goh Jin Wei, sau khi thua ván đầu tiên với tỷ số 10-21, cô đã trở lại mạnh mẽ để thắng hai ván tiếp theo. Điều đó cho thấy sự kiên cường về tinh thần, một phẩm chất cần thiết không chỉ trên sân đấu, mà còn trong cuộc chiến chống lại sự bất công của hệ thống. Và đó là lý do tại sao câu chuyện của Chaliha không chỉ là về một giải đấu Super 100 ở Indonesia. Đó là về việc một vận động viên dám đứng lên, dám đặt câu hỏi, và dám đòi hỏi sự thay đổi. Trong một thế giới thể thao mà tiền bạc và quyền lực thường quyết định mọi thứ, Chaliha đang nhắc chúng ta rằng giá trị cốt lõi của thể thao không nằm ở bảng xếp hạng, mà nằm ở sự công bằng và an toàn cho tất cả những người tham gia. Khi tôi rời sân vận động ở Surabaya, bầu trời vẫn mờ sương. Nhưng tôi nhớ lại câu nói của Chaliha: "Tôi không còn chạy, nhưng tôi vẫn đang đuổi theo điều gì đó." Cô ấy không còn chạy trên đường chạy 400m rào như tôi từng làm, nhưng cô ấy đang chạy trên một đường đua khác – đường đua đòi hỏi sự công bằng. Và tôi tin rằng, giống như tôi đã học được từ chấn thương của mình, cô ấy sẽ không dừng lại cho đến khi đạt được mục tiêu. BWF có thể chọn cách im lặng. Nhưng sự im lặng đó sẽ không làm cho sương mù biến mất. Nó chỉ làm cho sương mù dày đặc hơn, và những người phải thi đấu trong đó sẽ tiếp tục phải gánh chịu hậu quả. Câu hỏi đặt ra là: BWF sẽ lắng nghe tiếng nói của một vận động viên, hay sẽ tiếp tục để cho sự im lặng bao trùm? Câu trả lời, có lẽ, nằm ở chính chúng ta – những người viết, những người xem, và những người yêu thể thao. Chúng ta có quyền đặt câu hỏi, có quyền đòi hỏi sự minh bạch, và có quyền yêu cầu rằng mọi vận động viên, dù thi đấu ở giải đấu nào, đều được thi đấu trong điều kiện an toàn và công bằng. Đó là điều mà Ashmita Chaliha đang đấu tranh cho. Và đó là điều mà tất cả chúng ta nên ủng hộ.