Chengdu Open: Brooksby vào tứ kết trong tuần lễ mà giao bóng lên ngôi

Một buổi tối ở Thành Đô, Jenson Brooksby rời sân với chiếc khăn ướt vắt trên vai. Trên bảng thống kê sau lưng anh là dòng số mà tôi phải đọc lại hai lần: 12/14 điểm giao bóng một thắng trong set quyết định, tức 85,7%. Một tay vợt được xếp vào nhóm đánh đôi công, chuyên sống bằng khả năng trả giao bóng và bền bỉ từ cuối sân, lại kết thúc trận đấu bằng chính thứ vũ khí mà hồ sơ kỹ thuật của anh không hề nhấn mạnh.

Brooksby thắng 5-7, 7-5, 6-2 để vào tứ kết. Anh cứu 4 trong 6 break point, để mất giao bóng hai lần, và phải chờ đến game 11 của set hai mới bẻ được giao bóng đối phương rồi giữ sân đến hết trận. Đó là kịch bản quen thuộc của một người đánh đôi công: giữ nhịp, chờ đúng một cơ hội, rồi đóng sập lại. Nhưng cách anh giữ nhịp mới là phần đáng nói.

Đây là tuần lễ của Asian swing, chuỗi giải hard court châu Á diễn ra sau US Open. Chengdu Open là ATP 250, mặt sân cứng ngoài trời, bốc thăm 28 tay vợt, 250 điểm cho nhà vô địch. Cùng tuần đó, Laver Cup diễn ra ở London trên sân cứng trong nhà. Hai sự kiện nằm chung một cửa sổ lịch thi đấu, nhưng phục vụ hai mục đích hoàn toàn khác nhau.

Với những tay vợt đang xây lại thứ hạng, Chengdu là bàn đạp. Với nhóm ngôi sao, Laver Cup là sân khấu. Và trong tuần này, Chengdu đã diễn ra đúng như bản chất của nó: một giải đấu mà vị trí hạt giống không có nghĩa lý gì.

Điểm chung nổi bật nhất của cả tuần không nằm ở những cú đánh cuối sân, mà ở khả năng giao bóng trong thời điểm quyết định. Brooksby cứu 4/6 break point. Adrian Mannarino cứu 3/3. Hugo Gaston cứu 4/5. Cặp Carlos Alcaraz và Jakub Mensik cứu 5/5. Bốn dữ liệu độc lập, cùng chỉ về một hướng: đây là tuần của người cầm giao bóng.

Mannarino là trường hợp đáng chú ý nhất. Tay vợt thuận tay trái người Pháp, đang ở giai đoạn cuối sự nghiệp, hạ nhà đương kim vô địch Alejandro Tabilo 6-4, 6-4 với 10 cú ace và không để đối phương có break point nào. Với một tay vợt mà giao bóng chưa bao giờ là vũ khí số một, đây là ngày thi đấu lệch khỏi hồ sơ. Nhưng tỷ số sạch sẽ cho thấy anh không hề bị đẩy vào thế chống đỡ trong suốt trận.

Andrey Rublev đi theo con đường ngược lại: 12 ace, 0 lỗi giao bóng kép, thắng 6-3, 6-3 trong 77 phút. Đó là phiên bản Rublev hiệu quả nhất, dồn ép bằng giao bóng một, kết thúc điểm sớm, không cho đối thủ thời gian vào nhịp. Điều đáng nói là 77 phút ấy giữ cho anh gần như nguyên vẹn thể lực trong khi phần còn lại của bảng đấu đang tự đào thải nhau.

Bởi vì đó là câu chuyện lớn hơn của Chengdu tuần này. Tabilo, đương kim vô địch, ra đi ngay vòng đầu. Botic van de Zandschulp ra đi. Tomás Etcheverry ra đi. Jaime Faria ra đi. Cấu trúc hạt giống của giải đổ như domino, và hệ quả là bảng đấu mở toang cho bất kỳ ai còn trụ lại.

Có một chi tiết về chính bản tin tổng hợp khiến tôi phải dừng lại và ghi chú. Bản tin gán cho cùng một bảng đấu hai hạt giống số 3 khác nhau và hai hạt giống số 7 khác nhau. Với một bảng 28 tay vợt, điều đó bất khả thi về mặt số học. Khả năng cao nhất là bản tổng hợp đang trộn kết quả của hai giải ATP 250 châu Á diễn ra cùng tuần. Khi nguồn dữ liệu có lỗi cấu trúc, mọi suy luận xây trên nó đều phải hạ độ tin cậy xuống một bậc.

Những con số không biết nói dối. Chỉ là ta phải đặt câu hỏi đúng. Và điều cần hỏi ở đây là: liệu 12 cú ace của Rublev, 10 cú ace của Mannarino và 85,7% điểm giao bóng một của Brooksby phản ánh phong độ cá nhân, hay phản ánh điều kiện mặt sân ở Thành Đô?

Bốn tay vợt độc lập cùng có ngày giao bóng vượt chuẩn là một mẫu dữ liệu quá gọn để bỏ qua. Sân hard ở độ cao, bóng bay nhanh hơn, hoặc một mặt sân có độ nảy thấp, đều đẩy tỷ lệ giao bóng lên và kéo tỷ lệ trả giao bóng xuống một cách hệ thống. Với kinh nghiệm theo dõi các trận đấu ở chuỗi châu Á qua nhiều mùa giải, tôi luôn kiểm tra điều kiện sân trước khi kết luận về phong độ giao bóng. Ở đây tôi chưa có số liệu để khẳng định. Nhưng khi bốn dữ liệu độc lập cùng chỉ một hướng, tôi nghiêng về giả thuyết điều kiện thi đấu trước khi nghiêng về giả thuyết bốn người cùng đột biến.

Tôi không nhớ mình đã viết gì. Tôi nhớ mình đã đếm được những gì. Và điều tôi đếm được ở đây là: mẫu dữ liệu này chỉ có một trận cho mỗi tay vợt. Tỷ lệ cứu break point và số ace là những chỉ số có độ ổn định thấp nhất trong quần vợt. Một ngày giao bóng vào phom không tạo thành xu hướng.

Đó là lý do tôi thận trọng với cách đặt vấn đề "Brooksby thăng hoa". Anh thắng một trận ba set, để mất giao bóng hai lần, gỡ lại bằng đúng một break ở game 11 set hai. Đó là kiểu thắng của người bền bỉ, chứ không phải một màn trình diễn áp đảo. Đối thủ ở tứ kết của anh là một tay vợt vượt vòng loại. Con đường phía trước mở, nhưng nó mở vì bảng đấu yếu đi, không phải vì Brooksby mạnh lên trong hai ngày.

Ở London, câu chuyện có một điểm mù tương tự, chỉ khác về hình thức. Đội châu Âu dẫn 3-1 sau ngày đầu tiên, và truyền thông đọc con số đó như một thế trận an toàn. Nhưng Laver Cup có một cơ chế ít được nhắc: các trận ngày thứ hai đáng 2 điểm mỗi trận, gấp đôi ngày đầu. Một ngày thi đấu thắng 3-1 sẽ đảo ngược toàn bộ cục diện. Khoảng cách 3-1 ít hơn một set thắng đầy đủ; nó là khoảng cách của bốn điểm có thể bị xóa trong vài giờ.

Thể thức Laver Cup còn một chi tiết đáng chú ý khác: mọi trận đều kết thúc bằng loạt tiebreak 10 điểm thay cho set ba đầy đủ. Casper Ruud thắng 6-7, 6-4, 10-8. Brandon Nakashima thắng 6-1, 3-6, 10-7. Đây là thiết kế có chủ đích, giảm tải thể lực cho nhóm tay vợt vừa trải qua US Open và còn cả một chuỗi sân cứng trong nhà phía trước.

Và đây là chỗ hai sự kiện trong cùng một bản tin nói lên điều gì đó về hệ thống. Chengdu gom nhóm tay vợt đang xây lại thứ hạng. Laver Cup gom nhóm tinh hoa. Cả hai diễn ra cùng tuần, và một tay vợt hàng đầu buộc phải chọn: điểm thứ hạng ở châu Á, hay doanh thu và danh tiếng ở London. Đó là một đánh đổi có cấu trúc, lặp lại mỗi năm, và nó luôn nghiêng về phía Laver Cup.

Có những thứ chỉ hiện ra khi ta chịu ngồi im lâu hơn một hiệp đấu. Trong trường hợp này, thứ hiện ra là một bảng đấu ATP 250 mong manh, một tuần lễ mà giao bóng quyết định, và một tay vợt tên Carlos Alcaraz đánh cả đơn lẫn đôi trong một giải không có điểm thứ hạng.

Điều đáng theo dõi tiếp không nằm ở kết quả tứ kết. Nó nằm ở chỗ khác. Nếu số ace của Brooksby tụt xuống dưới 4 và tỷ lệ thắng điểm giao bóng một rơi dưới 70%, tuần này là dị biệt, không phải chuyển biến. Nếu Tabilo tiếp tục rời giải sớm ở các chặng châu Á còn lại, đó là dấu hiệu của một vết trượt thứ hạng thật, không phải một ngày tồi tệ. Và nếu ngày thứ hai của Laver Cup kết thúc với ba chiến thắng thuộc về đội Thế giới, con số 3-1 sẽ trở thành ký ức của một buổi tối.

Tôi sẽ ghi lại những con số đó. Chưa thể khẳng định điều gì sau một tuần thi đấu. Nhưng tôi biết mình cần đếm gì tiếp theo.